روماتیسم ستون فقرات (اسپوندیلیت آنکیلوزان)؛ علل و درمان



روماتیسم ستون فقرات یک بیماری التهابی است که باعث می شود برخی از استخوان های ستون فقرات (مهره ها) به یکدیگر متصل شوند. در نتیجه انعطاف پذیری ستون مهره کاهش می یابد و خم می شود. ممکن است التهاب در سایر قسمت های بدن مانند چشم ها دیده شود. در ادامه به طور مفصل به علائم و علل این بیماری می پردازیم. همچنین در مورد بهترین درمان اسپوندیلیت آنکیلوزان توضیح خواهیم داد. روماتیسم ستون فقرات چیست؟ روماتیسم ستون فقرات یا اسپوندیلیت آنکیلوزان نوعی آرتریت است که ستون فقرات و گاهی مفاصل دیگر بدن را درگیر می کند. این بیماری خودایمنی باعث التهاب مهره ها و ایجاد درد شدید و مزمن می شود. در موارد شدیدتر، ممکن است استخوان جدید تشکیل شود و قسمت هایی از ستون فقرات را به هم متصل کند. همچنین این بیماری می تواند باعث التهاب، درد و سفتی در سایر قسمت های بدن مانند شانه ها، باسن، دنده ها، پاشنه پا و مفاصل کوچک دست و پا شود. در برخی موارد چشم ها نیز تحت تاثیر این بیماری قرار می گیرند. در موارد نادر، این بیماری ممکن است بر ریه ها و قلب نیز تأثیر بگذارد. اگر دنده ها نیز درگیر باشند، تنفس عمیق ممکن است دشوار شود. بهتر است بدانید معمولا روماتیسم ستون فقرات در زنان کمتر از مردان است. انواع روماتیسم ستون فقرات بسیاری از متخصصان انواع روماتیسم ستون فقرات را به دو نوع محوری و محیطی طبقه بندی می کنند. بسیاری از افراد ممکن است از هر دو نوع رنج ببرند. نوع محوری باعث التهاب در ستون فقرات و لگن و ایجاد کمردرد می شود. در نوع محیطی، التهاب در مفاصل و تاندون های خارج از ستون فقرات یا مفاصل ساکروایلیاک مشاهده می شود. در این نوع مفاصل شانه، آرنج، دست، مچ، زانو و پا درگیر این بیماری می شوند. علائم روماتیسم ستون فقرات چیست؟ علائم اولیه روماتیسم ستون فقرات عبارتند از: سفتی و درد در ناحیه کمر در اوایل صبح که حداقل 30 دقیقه طول می کشد. شدت این علامت در طول روز یا با فعالیت های مختلف کاهش می یابد. دردی که مردم را شب ها از خواب بیدار می کند. درد در ناحیه لگن و گاهی در پشت ران. علائم شایع اسپوندیلیت آنکیلوزان ممکن است با علائم کمردرد اشتباه گرفته شود. درد در کمردرد معمولاً کوتاه است. اما درد ناشی از روماتیسم ستون فقرات برای مدت طولانی احساس می شود. درد گردن، شانه، لگن و ران نیز از علائم این بیماری است که ممکن است به دلیل بی حرکتی تشدید شود. برخی از افراد ممکن است درد، سفتی و تورم در زانوها و مچ پا را نیز تجربه کنند. مشکل در خم شدن و چرخش از دیگر علائم این بیماری است. سایر علائم روماتیسم ستون فقرات عبارتند از: درد در پاشنه یا قوس پا. درد و تورم در انگشتان دست و پا؛ مشکل در نشستن روی صندلی سفت؛ درد قفسه سینه یا سفتی در اطراف قفسه سینه که تنفس عمیق را دشوار می کند. گاهی اوقات فرد بیمار حتی پس از انجام فعالیت های غیر سنگین دچار تنگی نفس می شود. درد ناشی از سرفه و عطسه؛ التهاب روده. در صورت مشاهده اسهال یا مدفوع خونی برای بیش از دو هفته، حتما به پزشک مراجعه کنید. خستگی شدید که خواب و استراحت به بهبود آن کمکی نمی کند. افسردگی و استرس؛ التهاب چشم معروف به یووئیت. علائم اولیه آن قرمزی چشم و درد در چشم است. اگر تاری دید، پری هوا و حساسیت به نور دارید، حتما به پزشک مراجعه کنید. چه عواملی باعث روماتیسم ستون فقرات می شود؟ علت دقیق روماتیسم ستون فقرات مشخص نیست. اما ژنتیک نقش اساسی در ابتلا به این بیماری دارد. اکثر افراد مبتلا به این بیماری دارای ژنی هستند که پروتئینی به نام HLA-B27 تولید می کند. این ژن در 95 درصد افراد مبتلا در قفقاز مشاهده شده است. بنابراین همه افرادی که این ژن را دارند به این بیماری مبتلا نمی شوند. به گفته دانشمندان، ژن های دیگر یا عفونت باکتریایی ممکن است احتمال ابتلا به این بیماری را در افراد مستعد افزایش دهد. دانشمندان بیش از 60 ژن مرتبط با این بیماری را شناسایی کرده اند. بهتر است بدانید که رابطه این بیماری با پروتئین HLA-B27 در بین گروه های نژادی بسیار متفاوت است. می توان گفت بسیاری از افرادی که چنین ژنی دارند هرگز به این بیماری مبتلا نمی شوند. البته فرضیه های دیگری نیز وجود دارد. در یک فرضیه، از هم گسیختگی سیستم دفاعی روده و ورود برخی باکتری ها به جریان خون، علت این بیماری است. این باکتری ها منجر به تغییراتی در واکنش سیستم ایمنی می شوند. چه افرادی مستعد ابتلا به روماتیسم ستون فقرات هستند؟ داشتن ژن پروتئین HLA-B27، سابقه خانوادگی و عفونت های مکرر دستگاه گوارش، احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد. برخلاف سایر انواع آرتریت و بیماری های روماتیسمی، این بیماری در افراد 17 تا 45 ساله مشاهده می شود. البته کودکان یا افراد مسن نیز ممکن است به آن مبتلا شوند. عوارض روماتیسم ستون فقرات چیست؟ در درجات شدید این بیماری، استخوان جدیدی تشکیل می شود و شکاف بین مهره ها را پر می کند. در نتیجه مهره ها به هم می پیوندند و این قسمت از ستون فقرات را سفت و غیر قابل انعطاف می کنند. همچنین این بیماری می تواند استخوان های سینه را سفت کند و ظرفیت ریه ها را کاهش دهد. سایر عوارض روماتیسم ستون فقرات عبارتند از: التهاب چشم (یووئیت): یووئیت یکی از شایع ترین عوارض اسپوندیلیت آنکیلوزان است. فرد مبتلا به یووئیت درد چشم، تاری دید و حساسیت به نور را تجربه می کند. خستگی: این خستگی ناشی از افزایش نشانگرهای التهابی به نام سیتوکین ها در بدن است. خستگی ممکن است بدتر شود. زیرا بدن انرژی زیادی برای جلوگیری از التهاب صرف می کند. پوکی استخوان: در پوکی استخوان، تراکم استخوان کمتر از حد طبیعی است و خطر آسیب به ستون فقرات افزایش می یابد. شکستگی: استخوان های برخی افراد در مراحل اولیه این بیماری ضعیف شده و می شکنند. مهره های شکسته می تواند به نخاع و اعصاب داخل ستون فقرات فشار وارد کند و به آنها آسیب برساند. مشکلات گوارشی: در برخی موارد روده ها نیز درگیر این بیماری هستند. تحقیقات نشان می دهد که بیش از 50 درصد افراد مبتلا به التهاب در روده مبتلا هستند. التهاب در روده منجر به مشکلاتی مانند درد معده، زخم معده، اسهال و مشکلات گوارشی می شود. در موارد شدیدتر، فرد ممکن است به بیماری کرون مبتلا شود. مشکلات قلبی: این بیماری می تواند باعث ایجاد مشکلاتی در آئورت (بزرگترین شریان بدن) شود. آئورت ملتهب ممکن است بزرگ شده و عملکرد دریچه آئورت را مختل کند. اسپوندیلیت آنکیلوزان خطر بیماری قلبی را افزایش می دهد. سندرم دم اسب: در موارد نادر، سندرم دم اسبی باعث رشد استخوان می شود که باعث فشار و تورم انتهای نخاع می شود. درد، بی حسی، گزگز در پاها و ناتوانی در راه رفتن از علائم سندرم دم اسب است. اگر این سندرم درمان نشود، ممکن است فرد فلج شود. تشخیص روماتیسم ستون فقرات، علائم اسپوندیلیت آنکیلوزان، به ویژه در مراحل اولیه، بسیار شبیه به علائم کمردرد است. بنابراین اکثر افراد درد را تحمل می کنند و به پزشک مراجعه نمی کنند. هیچ آزمایشی نمی تواند به طور قطع نشان دهد که شما به این بیماری مبتلا هستید. اما راه های مختلفی برای تشخیص روماتیسم ستون فقرات وجود دارد که عبارتند از: علائمی که تجربه می کنید. مثلاً آیا درد نصف شب شما را از خواب بیدار می کند؟ معاینهی جسمی؛ آزمایش خون که ممکن است التهاب را نشان دهد. اسکن اشعه ایکس یا ام آر آی؛ سن شما. این بیماری در هر سنی قابل تشخیص است. اما در بیشتر موارد، افراد قبل از 40 سالگی به این بیماری مبتلا می شوند. درجه درد می تواند به پزشکان در تشخیص بیماری کمک کند. پزشک ارتوپد سوالات زیر را از شما می پرسد: آیا مفاصل متورم و دردناک به خصوص اطراف ستون فقرات دارید و همیشه خسته هستید؟ آیا صبح ها درد دارید و چقدر طول می کشد؟ پاسخ شما به این سوالات به پزشک کمک می کند تا اسپوندیلیت آنکیلوزان را تشخیص دهد. با آزمایش خون می توان وجود ژن HLA-B27 را در افراد تشخیص داد. اکثر افراد مبتلا چنین ژنی دارند. با این حال، بسیاری از افرادی که چنین ژنی دارند، از این بیماری رنج نمی برند. می توان گفت اگر ژن HLA-B27 را دارید، ممکن است نشان دهنده این بیماری باشید. اما روش تشخیصی قطعی نیست. روش های درمان روماتیسم ستون فقرات برخی از درمان ها می توانند از پیشرفت این بیماری جلوگیری کرده و درد و سفتی را درمان کنند. ورزش و توجه به وضعیت بدن برای داشتن یک زندگی عادی بسیار مهم است. درمان قطعی روماتیسم نخاعی هنوز پیدا نشده است. با این حال، درمان‌های زیر ممکن است توسط پزشک تجویز شود: درمان‌های دارویی مسکن‌هایی مانند پاراستامول و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن معمولاً اولین داروهایی هستند که پزشک تجویز می‌کند. اگر داروهای ضدالتهابی موثر واقع نشد، داروهای دیگری برای تسکین درد روماتیسم در ستون فقرات و محدود کردن اثرات آن تجویز می‌شود. داروهای ضد روماتیسمی اصلاح کننده بیماری (DMARDs)، مانند سولفاسالازین و متوترکسات، می توانند آرتریت در پاها و بازوها را درمان کنند. با این حال، آنها معمولاً بر علائم ستون فقرات تأثیر نمی گذارند. این داروها می توانند التهاب را کاهش داده و از آسیب مفاصل جلوگیری کنند. گاهی اوقات این داروها پس از چند هفته اثر می‌گذارند و سفتی و درد بیمار را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهند. بنابراین، آنها درمان های طولانی مدت هستند. معاینات منظم و آزمایش خون برای نظارت بر اثر این داروها ضروری است. درمان های بیولوژیکی جدیدترین روش درمانی برای روماتیسم ستون فقرات است و برای برخی از افراد مبتلا به اسپوندیلیت آنکیلوزان بسیار موثر است. این داروها برای همه مناسب نیستند. اگر وضعیت بیمار با داروهای ضد التهاب و فیزیوتراپی کنترل نشود، پزشک ممکن است این داروها را تجویز کند. گروهی از درمان های بیولوژیکی داروهای ضد TNF نامیده می شوند که عبارتند از: اتانرسپت، آدالیموماب، ستولیزوماب پگول و گلیموماب. استروئیدها به عنوان درمان کوتاه مدت برای درمان عود استفاده می شوند. این داروها معمولاً در مفاصل یا ماهیچه های متورم تزریق می شوند. همچنین می توان از استروئیدها برای درمان درد تاندون در پاشنه پا استفاده کرد. البته از آنجایی که تاندون ها را ضعیف می کنند، پزشک دیگر آنها را تجویز نمی کند. گاهی ممکن است یک قرص استروئیدی به نام پردنیزولون به شما داده شود. در صورت مشاهده هر گونه عوارض جانبی، فورا به پزشک خود اطلاع دهید. فیزیوتراپی فیزیوتراپی بخش مهمی از درمان این بیماری است. یک فیزیوتراپیست می تواند برنامه ای از تمرینات را برای بهبود قدرت عضلانی و کمک به حفظ انعطاف پذیری در ستون فقرات و سایر مفاصل تنظیم کند. تمرینات پشت و گردن از سفت شدن و خم شدن آنها جلوگیری می کند. فیزیوتراپیست ممکن است آب درمانی را نیز توصیه کند. آب درمانی شامل تمرینات ویژه برای ستون فقرات، لگن و شانه ها در استخر آب گرم است. جراحی اکثر افراد مبتلا به روماتیسم ستون فقرات نیازی به جراحی ندارند. اما اگر مفاصل ران و زانو به شدت آسیب دیده باشند، جراحی تعویض مفصل ران و زانو ضروری است. این جراحی می تواند درد را تسکین دهد و انعطاف پذیری را افزایش دهد. اگر نگران خم شدن ستون فقرات خود هستید، این موضوع را با پزشک ارتوپد خود در میان بگذارید. بهتر است بدانید جراحی به دلیل این بیماری بسیار نادر است. اما می تواند کیفیت زندگی افراد را به میزان قابل توجهی بهبود بخشد. آیا روماتیسم ستون فقرات خطرناک است؟ برخی از افراد مبتلا به این بیماری ممکن است به دلیل جوش خوردن استخوان های ستون فقرات و آسیب به سایر مفاصل مانند لگن و زانو به شدت ناتوان شوند. با درمان‌های جدید، اسپوندیلیت آنکیلوزان معمولاً تأثیر قابل‌توجهی بر امید به زندگی ندارد. اما ممکن است فرد با مشکلاتی مانند ضعیف شدن استخوان ها (پوکی استخوان)، شکستگی ستون فقرات، بیماری های قلبی عروقی، عفونت قفسه سینه و در موارد نادر بیماری کلیوی مواجه شود. حرف آخر روماتیسم ستون فقرات یک بیماری خود ایمنی است که می تواند کیفیت زندگی روزمره افراد را تحت تاثیر قرار دهد. اگر بیماران دارای درجه شدید اسپوندیلیت آنکیلوزان باشند یا اگر بیماری به موقع درمان نشود، می تواند زندگی افراد را تهدید کند. بنابراین در اسرع وقت به مطب های معتبر پزشکی مانند کلینیک ارتوپدی نیاوران مراجعه و درمان را آغاز کنید. این کلینیک تمام تلاش خود را برای درمان و تسکین درد شما انجام خواهد داد. اگر سوالی در مورد این بیماری دارید می توانید در قسمت نظرات همین مقاله بیان کنید.

دیدگاهتان را بنویسید